Chỉ vài năm trước, Trung Quốc còn là khách mua chân gà, cánh gà lớn bậc nhất thế giới. Nay nước này bán thịt gà ra ngoài nhiều hơn mua vào, kéo theo một cuộc sắp xếp lại thương mại gia cầm châu Á mà Thái Lan là bên chịu sức ép trước tiên. Với người nuôi gà Việt Nam, đây là tín hiệu luật chơi xuất khẩu đang dịch chuyển từ “giá rẻ” sang “hồ sơ sạch”.
Từ nước mua gà thành nước bán gà
Theo Reuters, năm 2025 Trung Quốc lần đầu trở thành nước xuất khẩu ròng thịt gà, với kim ngạch khoảng 2,6 tỷ USD, gần gấp đôi năm 2020 theo số liệu hải quan. Đà tăng tiếp tục trong năm 2026.
Báo cáo thường niên về gia cầm Trung Quốc của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA FAS, mã CH2026-0087, tháng 7/2026) ghi nhận:
- Sản lượng thịt gia cầm quý I/2026 đạt 7,01 triệu tấn, tăng 9,3% so với cùng kỳ, theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc.
- Xuất khẩu thịt gà 5 tháng đầu năm đạt 546.000 tấn, tăng khoảng 51%; riêng sản phẩm ức gà chiếm hơn một nửa lượng xuất khẩu quý I.
- Nhập khẩu chân gà 4 tháng đầu năm giảm khoảng 35%, từ 158.000 xuống 103.000 tấn. USDA dự báo nhập khẩu thịt gà tiếp tục giảm trong năm 2027.
- Nhật Bản, Hồng Kông, Nga và Trung Đông vẫn là thị trường chính; xuất khẩu đang mở rộng sang một số nước châu Phi và Trung Á.
Đàn gà lông trắng mở rộng nhanh hơn nhu cầu nội địa, phần dư phải tìm đường ra nước ngoài và làm thay đổi dòng chảy thương mại gia cầm châu Á.
Ức gà giá rẻ trở thành “giá tham chiếu” của khu vực
Người tiêu dùng Trung Quốc chuộng chân, cánh và đùi hơn ức gà, nên phần ức dư thừa được chào bán ra nước ngoài với giá rất cạnh tranh. Kịch bản này từng xảy ra với đùi gà Mỹ.
Theo bài phân tích của Reuters tháng 10/2026, một doanh nghiệp Trung Quốc cho biết hàng của họ rẻ hơn khoảng 1.000 USD/tấn so với đối thủ Brazil và Thái Lan; một doanh nghiệp Brazil ước tính mức chênh 10–20%. Đại diện Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gà chế biến Thái Lan thừa nhận khách hàng ngày càng lấy giá gà Trung Quốc làm mốc để mặc cả.
Cuộc đua giá trên thị trường gia cầm thế giới vốn đã căng vì thức ăn và vận chuyển đắt đỏ nay càng gay gắt. Trong thương mại gia cầm châu Á, nước nào chỉ cạnh tranh bằng giá thịt ức sẽ khó trụ.
Cửa nhập khẩu Trung Quốc hẹp hơn với Nghị định 280
Trong khi đẩy mạnh bán ra, Trung Quốc lại nâng chuẩn với hàng mua vào. Lệnh số 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) về đăng ký nhà sản xuất thực phẩm nước ngoài, ban hành tháng 10/2025, có hiệu lực từ 1/6/2026 và thay thế Lệnh 248.
Theo thông báo của Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA) tóm tắt quy định mới, các điểm đáng chú ý gồm:
- Thịt, sản phẩm thịt và trứng nằm trong 17 nhóm thực phẩm phải được cơ quan thẩm quyền nước xuất khẩu đánh giá và tiến cử.
- Đăng ký có hiệu lực 5 năm, nhưng thịt và sản phẩm thịt không được gia hạn tự động.
- Kho lạnh ở nước ngoài chứa thực phẩm nguồn gốc động vật cũng phải đăng ký.
- Căn cứ thu hồi đăng ký tăng từ bảy lên chín, thêm trường hợp gây sự cố an toàn thực phẩm nghiêm trọng và vi phạm nghiêm trọng phát hiện khi kiểm dịch tại cửa khẩu.
Ông Gordon Butland, Giám đốc công ty tư vấn G&S Agriconsultants (Bangkok), nhận định với tạp chí Asian Agribiz rằng quy trình kiểm soát của Trung Quốc giờ xem xét toàn bộ chuỗi giá trị của nhà xuất khẩu chứ không chỉ sản phẩm cuối.
Một lô hàng đạt chuẩn vẫn có thể bị loại nếu hồ sơ của cả chuỗi tạo ra nó không khớp nhau.
Thái Lan trả giá vì hồ sơ không khớp
Thái Lan là ví dụ rõ nhất. Theo số liệu được Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn và báo chí ngành dẫn lại, từ tháng 7/2025 phần lớn nhà máy chế biến gia cầm Thái Lan được phép bán sang Trung Quốc đã bị tạm dừng, vì khối lượng khai báo xuất khẩu không tương xứng với năng lực sản xuất. Kasikorn dự báo kim ngạch gà tươi và đông lạnh của Thái Lan năm 2026 giảm 13%, còn khoảng 1,255 tỷ USD, lần giảm đầu tiên sau gần 20 năm.
Tháng 7/2026, Trung Quốc tiếp tục tạm dừng nhập chân gà từ năm nhà máy Thái Lan. Cục Phát triển Chăn nuôi Thái Lan đang điều tra nghi vấn gian lận xuất xứ: chân gà nguồn khác bị đóng gói lại thành hàng Thái, có container khai là dừa hoặc chuối đông lạnh. Các cáo buộc chưa được kết luận, nhưng uy tín đã bị ảnh hưởng. Bài học không nằm ở chất lượng con gà, mà ở số liệu đầu ra không khớp với số gà thực sự đi qua dây chuyền.
Vị trí của Việt Nam trong thương mại gia cầm châu Á
So với Trung Quốc, quy mô xuất khẩu của Việt Nam còn nhỏ. Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, 6 tháng đầu năm 2026 Việt Nam ước xuất 4.800–5.200 tấn thịt gia cầm, kim ngạch thịt gà khoảng 45–48 triệu USD. Gà chế biến chín chiếm hơn 85% giá trị; Nhật Bản là thị trường lớn nhất với hơn một nửa thị phần, và từ tháng 4/2026 gà chế biến Việt Nam đã sang được Hàn Quốc.
Con số này cho thấy hướng đi hợp lý: không đọ giá thịt ức đông lạnh với Trung Quốc, mà tập trung vào sản phẩm chế biến chín, thị trường khó tính ở gần như Nhật Bản, Hàn Quốc và các thị trường láng giềng. Dòng chăn nuôi Halal phục vụ xuất khẩu cũng là một ngách đáng tính. Tuy vậy, người mua ở Nhật Bản hay Trung Đông nay có thêm lựa chọn rẻ, nên sản phẩm Việt phải thắng bằng độ tin cậy.
4 việc trang trại cần làm để giữ cửa xuất khẩu
Xuất khẩu do nhà máy đứng tên, nhưng hồ sơ bắt đầu từ chuồng nuôi. Khi một nhà máy bị kiểm tra, câu hỏi đầu tiên là gà đến từ đâu, nuôi bao lâu, dùng gì.
Trang trại gia công hoặc cung ứng cho nhà máy xuất khẩu nên chuẩn bị:
- Ghi chép theo lứa: ngày nhập con giống, số con, hao hụt, cám, thuốc và thời gian ngưng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
- Mã hóa từng lứa để nối được với lô giết mổ, phục vụ truy xuất nguồn gốc chăn nuôi khi đối tác yêu cầu.
- Lưu kết quả kiểm tra an toàn sinh học, xét nghiệm Salmonella và dịch bệnh theo yêu cầu của nhà máy và cơ quan thú y.
- Đối chiếu sản lượng xuất chuồng với công suất chuồng trại, để số liệu khai báo luôn khớp với năng lực thật.
Sổ tay khó đáp ứng khi trại có nhiều dãy chuồng và lứa nuôi gối nhau. Phần mềm như FarmGo giúp ghi cám, thuốc, hao hụt và sản lượng theo từng lứa trên điện thoại, xuất báo cáo khi nhà máy hoặc đoàn kiểm tra cần.
Kết luận
Thương mại gia cầm châu Á đang được viết lại: Trung Quốc vừa là đối thủ bán gà giá rẻ, vừa là người mua đặt chuẩn hồ sơ khắt khe hơn. Thái Lan cho thấy chỉ một chỗ số liệu không khớp cũng đủ đóng cửa cả thị trường. Với Việt Nam, cơ hội nằm ở sản phẩm chế biến và thị trường gần, nhưng điều kiện tiên quyết là dữ liệu minh bạch từ trại nuôi đến nhà máy. Trang trại chuẩn hóa ghi chép sớm sẽ là đối tác được nhà máy xuất khẩu ưu tiên khi thương mại gia cầm châu Á bước vào giai đoạn cạnh tranh mới.
Đưa công nghệ vào trang trại với Phần mềm quản lý trang trại FarmGo tích hợp trợ lý AI thông minh, giúp quản lý sản lượng, kĩ thuật nuôi, tồn kho cám thuốc, chi phí và lợi nhuận từng lứa nuôi ngay trên điện thoại.
Tư vấn trực tiếp: Zalo 0971 105 123.
Email: hotro@farmgo.vn
